کریسمس ارتدوکس ها
رسومات مذهبي «بادني دان» و تولد حضرت مسيح به اعتقاد انصار ارتدوكس
آخرين روز زمان روزهگيري مسيحيان ارتدوكس به «بادني دان» (بوژيچ) يا شب كريسمس معروف است و اعتقاد دارند كه حضرت مسيح در فرداي آن روز متولد شده است.
«بادني دان» يا «بوژيچ»
معني بادني دان يعني روز شاخههاي درخت بلوط يا بوژيچ، شب كريسمس كه شاخههاي خشكيده بلوط را به خانه ميآورند و ميسوزانند. [چیزی که مشاهده عینی خود من در این روزها بود فروش شاخه های خشک بلوط که چند برگ هم دارند در بسته ای که با تکه ای کیسه پشمی (گونی )به هم بسته شده و در کنار ان چند سنبل گندم همراه با ساقه آن ها هم وجود دارد در محل های مختلف و بخصوص مناطق پر رفت وامد می باشد. گاها چیزی شبیه به سبزه عید خودمان هم کنار آن ها وجود دارد]اعتقادات متفاوتي بين مردم در اين روز مشاهده ميشود و الان كمتر كسي به رسوم گذشته عمل ميكند. هنوز در برخي از نقاط صربستان مرسوم است كه مرد خانه در صبح روز بادنيدان به صحرا ميرود و در كنار درخت بلوط براي خود و خانواده و بستگان دعا ميكند، شاخههاي خشكيده درخت بلوط را مي شكاند و به منزل ميبرد. اين شاخهها را در بيرون در ورودي منزل ميگذارد و صبح روز كريسمس در اجاق هيزمي خانه مي سوزاند. اما اين رسم و رسوم به موقعيتي كه در آن زندگي ميكنيم هم بستگي دارد مثلا خانوادههاي شهري كه به درخت بلوط دسترسي ندارند ميتوانند شاخههاي خشكيده بلوط را كه بصورت دسته گل پيچيده و آماده شده در گل فروشي و يا شنبه بازار تهيه كنند. اكثرا خانوادههاي شهري پس از خريد شاخههاي خشكيده، آنرا در نزديكي قاب عكس حضرت مسيح قرار ميدهند و شمع روشن ميكنند.
غذاي روز بادنيدان حتما بدون مواد غذايي كه منشاء حيواني دارد است. رسم اكثر مردم با خوردن لوبيا سفيد طبخ شده در فر، كلم شور سرخ شده، ماهي و سالاد سيب زميني .. ميباشد. سبد حصيري كه با دستمال رنگي تزئين شده و در آن انواع غلات و خشكبار دارد در وسط ميز ميگذارند.
رسم سوزاندن درخت بلوط به يادآوري تولد حضرت مسيح بر روي كاه، در غار و در فصل زمستان است، آن زمان براي گرم كردن نوزاد و حضرت مريم در غار از سوزاندن شاخههاي درخت بلوط استفاده ميكردند.
مرد خانه به همراه پسرانش در شب بادني دان، شاخههاي خشكيده بلوط، كاه گندم و گوشت كبابي را به خانه ميآورند. كاه را در كف منزل و بيشتر دور ميز ناهار خوري پخش ميكنند. شاخهها را در اجاق هيزمي مياندازند و شمع روشن ميكنند و در كنار اهل خانواده دور هم جمع ميشوند و كسي غير از بستگان به مهماني آنها نميآيد. مرسومات در هر منطقهاي متفاوت است. مردم شهر نشين در اكثر شهرها شاخههاي خشكيده بلوط را به كليسا ميآورند و پس از تمام شدن دعاي پاپ همه شاخهها را در محوطهاي ميسوزانند و به شادي و رقص و آواز ميپردازند.
روز كريسمس بزرگترين عيد مسيحيان است كه با لباس نو و مجلسي سه روز آنرا جشن ميگيرند و در برخي مناطق با تيراندازي و ترقه شادي ميكنند.
صبح بخير روز كريسمس فرق ميكند. نفر اول ميگويد، (خريستوس سه رودي) يعني مسيح متولد شد و نفر دوم در جواب ميگويد (وا ايستينو خريستوس سه رودي) يعني بله واقعا متولد شد.
نفر اولي كه صبح روز كريسمس وارد خانه ميشود و در آتشدان بخاري را باز ميكند، هيزم پر ميكند و با انبر آتش را شعلهدار ميكند تا بديها بسوزد و گرمي و شادي وارد خانواده ميزبان شود و از طرف صاحب خانواده هديه يا سكه دريافت ميكند.
مادر خانه در صبح سحر روز كريسمس يك نان خانگي پخت ميكند و داخل آن را سكه قرار ميدهد و اين نان بر روي سفره روي دانههاي غلات گذاشته ميشود و با روشن كردن شمع و پس از خواندن كتاب انجيل نان را بين تمام اهالي خانه تقسيم ميكنند و به يكديگر تولد مسيح را تبريك ميگويند. (سكه پنهان شده داخل نان بدست هر كس بيافتد تا آخر سال درآمد خوبي خواهد داشت).
عیسی آبادی- بلگراد - زمستان سال94
کشیش ارتدوکس در حال انداختن شاخه های بلوط (با اسم مخصوص بادنیاک)در آتش -کلیسای ساوای مقدس بلگراد.
Family members break a česnica at the beginning of Christmas dinner.
اعضای خانواده شام کریسمس را با تکه ای از نان چسینتسا اغاز می کنند.
سفره های شام کریسمس
هو العلیم